Energji rekord ne Cern

E Hene, 30 Nentor 2009 00:19

Pershpejtuesi LHC ne Cern te Gjeneves ka shenuar nje rekord duke arritur masen 1,18 Tev nepermjet rritjes se niveleve te pershpejtimit te grimcave. Sipas shkencetareve te institutit zviceran ky eshte niveli me i larte i shpejtesise te arritur ne menyre artificiale ne labortor. Rekordi i meparshem i takonte laboratorit shkencor Fermi Laboratory ne SHBA, i cili ne vitin 2001 arriti shpejtesine rekord prej 0,98 Tev.

Sipas drejtorit te pergjithshem Rolf Heuer, pershpejtuesi do te vazhdoje ta rrise nivelin e tij dalengadale per te arritur gjate vitit 2010 nivelin maksimal. 

Me 20 nentor ishte injektuar ne unazen e gjate 27 km rreth Gjeneves nje fashe protonesh ne nje energji 450 miliard elektronvolt (Gev) e cila filloi te rrotullohej ne sens orar dhe antiorar. Vetem 3 dite me pas ne tunel u krijuan dy fasha qe rrotulloheshin me shpejtesi marramendese ne sens te kundert, duke shenuar keshtu edhe perplasjet e para mes rrymave me grimca protonesh.

Hapi i pare drejt rekordit te energjise u shenua te dielen ne mbremje kur vetem nje rryme me protone u pershpejtua nga 450 GeV ne 1050 GeV ( 1,05 Tev ). Ne oret qe pasuan te dy rrymat me grimca protonesh u pershpejtuan deri ne masen 1,18 TeV.

Eshte nje energji rekord, por LHC ka nje potencialitet shume here me te madh. Qe ne fillimet e vitit 2010 ne laboratorin zviceran parashikohet te arrijne nje perplasje mes grimcave ne rryme te kundert me nje energji 3,5 TeV per rryme dhe objektivi final do te jete dyfishimi i kesaj energjie ne 7 TeV per rryme, per nje total prej 14 TeV.

Vetem ne kete rast perplasja mes protoneve ne rryma te kunderta do te lejoje studimin dhe zbulimin e shume aspekteve ende te panjohura per fiziken aktuale, si perberja e mases se erret apo ekzistencen e te ashtuquajtures grimca e Zotit.